XUÂN KHỨ BÁCH HOA LẠC

  -  

Lời dẫn: Thưa Ông Tạ Quốc Tuấn, xin cảm ơn Ông vẫn lại gửi bài cho Cửa Hàng chúng tôi. Chúng tôi đăng bài này lên, trước là dơ lên Tam Bảo chứng minh Bồ Đề tâm của Ông, sau là nhằm share thuộc những Phật tử và khách văn uống khắp hoàn vũ hưởng thụ bên nóng tthẩm tra sen Tết truyền thống.

Bạn đang xem: Xuân khứ bách hoa lạc

Xin dưng lời cầu nguyện Đức Nlỗi Lai ban phúc lành đến Ông cùng bửu quyến với toàn bộ phần lớn ai ghé qua hiên tkiểm tra này, phát âm bài xích này đầy đủ được hồng ân của Phật.

Một điều đáng làm cho chúng ta chú ý là các bài thơ xuân trước tiên vào văn uống học Việt-phái mạnh mà bây giờ vẫn còn đó mãi sau lại là mọi bài bác kệ xuân của bố thiền-sư thời bên Lý (1009-1225) là Chân-không, Mãn-giác với Giác-hải. Ngoài ra, tuy nói tới xuân tuy thế đầy đủ bài xích kệ này thực sự chưa phải là hầu như bài xích thơ sáng tác để tả chình họa xuân, ý xuân, ảnh hưởng của xuân đối với thiên nhiên, đối với nhỏ bạn, tựa như các thi tác của các cầm hệ sau, mà chỉ nên gần như bài bác kệ (cho nên vì vậy công ty chúng tôi trợ thì điện thoại tư vấn là đông đảo bài xích “kệ xuân”) làm để vấn đáp một câu hỏi hoặc làm lúc người sáng tác sắp đến viên tịch. Tác mang mượn cảnh xuân hoặc ý xuân để biểu đạt một vụ việc giáo lý Phật giáo nào đó, tốt nhất là sự việc tương quan đến sự chết sống của nhỏ tín đồ.

I.- Lời Kệ của Thiền-sư Chân-không

Bài thơ xuân thứ nhất là lời kệ của thiền-sư Chân-không (946-1001).

Người đời luôn luôn có tương đối nhiều vướng mắc nhưng mà lúc không câu trả lời được một bí quyết thỏa xứng đáng thì hiện ra âu sầu, bi lụy sầu. trong những thắc mắc đó, với hoàn toàn có thể coi là vướng mắc to đùng, quan trọng đặc biệt độc nhất vô nhị, khiến cho nhiều người dân đề xuất bận lòng tốt nhất, là việc sống mái của nhỏ fan.

Từ ngàn xưa, con người vẫn vướng mắc là mình từ đâu đến cùng Khi chết sẽ đi đâu, tương tự như thắc mắc là nhỏ fan hiện ra nghỉ ngơi bên trên đời để gia công chi cũng chính vì trước sau, trước sau gì, nhỏ tín đồ cũng đề xuất chết. Do kia new tất cả tình trạng nhỏ người tđam mê sống sợ hãi bị tiêu diệt, và search đủ trăm pmùi hương nghìn kế nhằm kéo dãn cuộc sống thường ngày của bản thân. Việc Tần Thủy-hoàng-đế Doanh-Chính 秦始皇帝 嬴政 (Tần-vương năm 246-221 Tcông nhân cùng Thủy-hoàng-đế năm 221-209 TCN) năm 219 Tcông nhân vẫn sai Từ-Phúc 徐福 dẫn rộng một nghìn đồng phái nam đồng đàn bà vượt biển cả đi tìm kiếm thuốc ngôi trường sinc vong mạng, cũng giống như việc Hán Vũ-đế Lưu-Triệt 漢武帝 劉徹 (trên vị năm 140-86 TCN) mang lại luyện kyên ổn đan nhằm mong muốn được sống lâu, là hồ hết thí dụ điển hình.

Ngay cả những vị tu sĩ vốn tránh việc có những vướng mắc về vấn đề thư hùng của nhỏ tín đồ, tuy thế cũng có một vài vị vẫn cưa dành được đến độ này. Chẳng hạn bao gồm một vị tăng một hôm đến hỏi thiền khô sư Chân-không là lúc xác thân fan ta bại hoại thì vẫn thế nào. Tnhân từ sư Chân-không bèn đáp bằng hai câu kệ:

春來春去疑春盡,花落花開只是春.

Xuân lai xuân khứ đọng nghi xuân tận,Hoa lạc hoa khai thông tư xuân.

Hai câu này đã làm được nuốm giáo sư Nguyễn-đăng-Thục (1909-1999) dịch sang trọng Việt ngữ như sau:

Xuân qua xuân lại ngờ xuân tận,Hoa nlàm việc hoa tàn vẫn chính là xuân.

Thiền khô sư Thích Thanh-trường đoản cú (s. 1924) cũng dịch tương tự:

Xuân mang đến, xuân đi ngỡ xuân hết,Hoa nlàm việc hoa tàn chỉ nên xuân.

Trong Khi nhị dịch giả bên trên Khi dịch sang thơ Việt ngữ vẫn giữ nguyên thể thất ngôn của nguim tác thì Phạm-tú-Châu lại dịch theo thể lục bát:

Xuân tương hỗ, tưởng xuân tận,Hoa cho dù rụng nsống, vẫn hoàn máu xuân.

Tnhân hậu sư Chân-ko sẽ mượn tâm lý xuân đến với xuân đi, tương tự như hình ảnh hoa nở hoa tàn, để tạo nên một sự thực không ai từ chối, dị nghị được: chính là đừng nên cho rằng sau thời điểm xuân cho rồi đi thì cho rằng xuân đã mất, sẽ tận, và ko lúc nào xem thêm, cũng tương tự đừng nhận định rằng Khi hoa nsống thì xuân mang lại còn thời gian hoa tàn thì xuân đã hết. Sự thực thì xuân chỉ tất cả tuần hoàn, tức thị xuân mang đến rồi đi, rồi lại đến rồi lại đi, cứ đọng liên tiếp những điều đó từ thungơi nghỉ knhì thiên lập địa cho tới ngày nay với đã còn tiếp tục trong tương lai cho tới cực kì tận. Nói biện pháp khác, xuân là một trong những tinh thần thiên nhiên bất biến; còn sự cho cùng đi của xuân, cũng như sự nlàm việc với tàn của hoa, chỉ là 1 trong sự tuần trả thôi.

*
Con người cũng thế. Tuy quan sát bề ngoài họ thấy cụ thể bé tín đồ sinh ra, phệ lên, rồi bị tiêu diệt đi, cơ mà chiếc mà bọn họ nhận thấy kia chỉ là loại thể xác, dòng sắc đẹp, cái tướng mạo thôi. Nó chỉ là mẫu kiểu dáng đồ vật hóa học, tức thị mẫu vẻ bề ngoài, luôn luôn luôn luôn biến đổi, buộc phải có tính phương pháp phù du, tạm thời. Đó là ánh nhìn của bạn phàm. Trái lại, nếu suy ngẫm kỹ rộng, chúng ta đã nhận ra chiếc mà bọn họ bắt gặp và điện thoại tư vấn là thân xác, thực ra chỉ là một trong tổng hòa hợp của khá nhiều yếu tố, như: huyết, giết, da, xương, tủy, gân, v.v. Tất cả đều thiết bị ấy là hầu như nguyên tố bất chắc, không bền vững, dễ bị hủy hoại, dễ hư nát. Đó không hẳn là con fan thiệt. Giống nlỗi mùa xuân tất cả đến bao gồm đi, nhưng xuân vẫn chính là xuân, chính vì xuân không thay đổi, con tín đồ thể xác mặc dù trải qua các quy trình tiến độ ra đời, to lên, rồi chết đi, thể xác xua tan không còn, tuy vậy bé tín đồ thiệt, nghĩa là cái hồn của nhỏ fan, vẫn còn đó, chính vì nó cũng bất biến.

Nếu bé fan sẽ những điều đó thì còn thắc mắc mang lại cái còn, chiếc mất, mẫu bại hoại của thân xác mà lại có tác dụng chi? Chúng ta không nên chấp vào loại lý của chính mình để nhìn vào thế gian với sự đời, mà phải biết trường đoản cú thanh lọc mang loại tâm bản thân, để hoàn toàn có thể hòa mình vào cùng với ngoài hành tinh vạn vật thiên nhiên. Hagiống như lời giáo sư Nguyễn-Đăng-Thục,

"… thực trên mối cung cấp sinh sống thường nhiên ẩn chứa biến hóa năng động ẩn dưới hiện tượng thiên hình vạn trạng, hiện tượng tiêu diệt đổi khác, ẩn hiện, nhưng loại nguồn sống đại đồng sinch sinh tự nhiên và thoải mái luôn luôn luôn lâu dài, không tồn tại thư hùng bất di bất dịch."(1)

Tiện đây chúng tôi xin mtại một vệt ngoặc nhằm nói là câu vật dụng nhì lời kệ của thiền lành sư Chân-không "Hoa lạc hoa knhì chỉ thị xuân" giả dụ dịch đúng nguyên ổn vnạp năng lượng đang là "Hoa rụng hoa nngơi nghỉ chỉ cần xuân." Tuy nhiên, câu này đã làm được GS Nguyễn-đăng-Thục dịch là "Hoa nsinh sống hoa tàn vẫn chính là xuân", với Phạm-tú-Châu dịch là “Hoa dù rụng nngơi nghỉ, vẫn trả máu xuân” điều này đang lột được không còn ý của thiền đức sư Chân-không, rộng là câu dịch "Hoa nsống hoa tàn chỉ với xuân" của thiền hậu sư Thích Thanh-tự.

Thực vậy, ý của thiền đức sư Chân-không là khi thấy xuân đi, tương tự như thấy hoa tàn cơ hội xuân đi, thì không nên cho rằng xuân đã không còn, bởi sau khoản thời gian xuân đi rồi xuân sẽ lại mang đến, cũng giống như sau khoản thời gian hoa tàn rồi hoa đã lại nsống. Đó chỉ cần rất nhiều lay động tuần trả, tức là tinh thần dịch của xuân thôi, chứ xuân thì dài lâu bất biến. Bởi vậy, từ “vẫn” trong câu dịch của giáo sư Nguyễn-đăng-Thục với của Phạm-tú-Châu cần sử dụng đúng hơn, vày từ bỏ “vẫn” diễn đạt được cái bất biến của xuân. Từ “vẫn” gồm ý là "cđọng nlỗi thế", tức là nó ngụ ý chỉ sự không thay đổi, sự bất biến của một trạng thái (cũng như phẩm chất). bên cạnh đó, tự “vẫn” nói lên ý niệm xác minh, đề quyết, chắc chắn là. Trái lại từ “chỉ ” cơ mà thiền sư Thích Thanh-trường đoản cú sử dụng cho thấy thêm sự không chắc chắn, thiếu thốn khẳng định, vị tự này miêu tả ý "tất cả gắng thôi" giỏi "không có gì khác", tức thị mặc dù nó nói lên một sự thực đơn côi, tuyệt nhất, tuy nhiên ko mang ý không bao giờ thay đổi, bắt buộc không lột được hết ý của thiền lành sư Chân-không.

II.- Lời Kệ của Thiền-sư Mãn-giác

Mặt khác, mỗi lúc xuân thanh lịch, những người dân còn tthấp, còn sức lực lao động, thì phấn kích đón xuân vì chưng nhận định rằng xuân đang đem về đến họ các chiếc tuyệt, mẫu tốt, cái lạ, cái may nhưng mà năm qua chúng ta không có, giỏi bị không đủ. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều người, đại phần lớn là những người già, lại có cách biểu hiện ai oán, yếm cầm rộng. Họ thấy rằng mỗi một ngày xuân cho tới thì bọn họ lại già thêm 1 tuổi; không chỉ có vậy, xuân lại đến thừa nhanh khiến chúng ta chẳng sao trngơi nghỉ tay kịp, vừa bắt đầu ngày nào "với tiếng khóc bưng đầu cơ mà ra" (Cung Oán Ngâm Khúc, câu 56), nhỏng lời Ôn-như-hầu Nguyễn-gia-Thiều (1741-1798), cầm cố mà chưa đưa ra đang lâm vào tình thế chình ảnh nhưng mà Tản-đà Nguyễn-khắc-Hiếu (1889-1939) biểu hiện là "loại già sồng sộc nó thì theo sau" (Ctương đối Xuân Kẻo Hết Xuân Đi, câu 84)

*

Thêm một ngày xuân là thêm một năm được thấy gần như đổi thay trong ngoài trái đất cũng như bình thường quanh chúng ta. Tệ hơn nữa là toàn bộ đều đổi thay này, bọn họ ko giải pháp như thế nào ngăn ngừa được, cấp thiết kìm hãm hay níu kéo lại được, vày chúng ta thừa nhỏ nhắn nhỏ dại, chỉ là đông đảo phân tử mèo trong ngoài hành tinh bao la bao la, bởi chúng ta thấy mình bị giam hãm vào một cái form chật bé là trái đất khu vực họ đang sống với chiếc size thời hạn quá nđính thêm ngủi là cuộc đời trên dưới một trăm năm trong lúc vạn vật thiên nhiên lại vô hạn vô biên, vô tdiệt vô thông thường, khôn xiết vô vàn. Họ hệt như Khổng-tử 孔子 (550-479 TCN) của Trung-quốc đã thốt lên lời "Thệ giả nhỏng tư phù, bất xả trú dạ!" 逝者如斯夫, 不舍晝夜 (Luận Ngữ, q. 9, ch. 16), tức là "Trôi mãi như vậy kia, hôm sớm ko thôi!", khi đứng bên giòng sông bắt gặp nước cứ trôi đi mãi về phía chân trời xa tắp mù ktương đối ko lúc nào cùng tận, giống hệt như giòng đời đổi khác (thiên địa bỏ ra hóa 天地之 化) tồn tại ko dịp nào xong xuôi.

Hoặc nlỗi Nguyễn-Du (1766-1820), họ đã bắt buộc thở than:

Trải qua một cuộc tang thương,Những điều nhìn thấy nhưng mà gian khổ lòng. (Kiều, câu 3-4)

Đối cùng với những người dân bao gồm cách biểu hiện này, thiền đức sư Mãn-giác (1051-1096) khuim rằng tất cả mọi sự thứ trong vũ trụ không tồn tại gì là lâu dài cả, tất cả chỉ trên bé bạn sẽ đem mình so sánh cùng với dải ngân hà với đem cái đoản sinch sánh cùng với mẫu vĩnh cửu, toàn bộ chỉ tại mình trường đoản cú đặt mình đứng bên phía ngoài ngoài hành tinh nhưng ngắm nhìn và thưởng thức thiên hà, ngần ngừ hội nhtràn lên thiên hà vạn vật thiên nhiên.

春去百花落,春到百花開.事逐眼前過,老從頭上來.莫謂春殘花落盡,庭前昨夜一枝梅.

Xem thêm: Talkshow: Vì Sao Tôi Theo Đạo Phật ?" Vì Sao Tôi Theo Đạo Phật Kỳ 48

Xuân khứ bách hoa lạc,Xuân đáo bách hoa knhì.Sự trục nhãn tiền quá,Lão tùng đầu thượng lai.Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,Đình chi phí tạc dạ độc nhất vô nhị đưa ra mai.

Sau đây là phiên bản dịch bằng thơ Việt ngữ của Ngô-tất-Tố (1894-1954):

Xuân trỗi trăm hoa rụngXuân tới, trăm hoa mỉm cười.Trước mắt, câu hỏi đi mãi,Trên đầu, già mang lại rồi!Đừng tưỏng xuân tàn hoa rụng không còn,Đêm qua, sân trước, một cành mai.

Bài thơ dịch máy nhị, theo thể lục bát, là của Tản-đà Nguyễn-khắc-Hiếu:

Xuân đi muôn vạn hoa tànXuân về thắm lại chứa chan phần nhiều hoaViệc đời nuốm sự đi quaTrên đầu tuyết điểm một vài ba cọng sươngChờ mang lại xuân không còn hoa tànĐêm qua Sảnh trước nngơi nghỉ kim cương cành mai

Người dịch trang bị bố là Thiền hậu sư Thích Tkhô hanh Từ:

Xuân đi trăm hoa rụngXuân mang đến trăm hoa cườiTrước đôi mắt bài toán đi mãiTrên đầu, già đến rồiChớ bảo xuân tàn hoa rụng hếtĐêm qua – sảnh trước – một cành mai.

Người dịch vật dụng tư là Lê-mạnh-Thát (s. 1944).

Xuân đi trăm hoa rụng,Xuân mang đến trăm hoa cười.Việc đời qua trước mắt,Già đến trên đầu rồi !Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết,Ngoài Sảnh tối trước một cành mai.

Trong ý niệm của thiền hậu sư Mãn-giác, chúng ta không nên thừa ai oán trước việc tuần trả của thiên hà thiên nhiên, không nên quan tâm cho tới chình họa xuân cho thì hoa nsống, xuân đi thì hoa tàn, tương tự như sự đời trôi qua trước mắt khôn cùng tận cùng mang lại dòng già bên trên đầu bản thân. Thực vậy, chúng ta đừng nên nghĩ là cơ hội xuân tàn tất cả hầu như nhành hoa phần đông rụng hết, cây trồng trlàm việc yêu cầu trơ trụi, cũng chính vì vừa mới đêm qua thôi sinh sống trước sảnh sẽ có một hoa lá mai nsống rồi. Cành hoa mai ở chỗ này tiêu biểu vượt trội dòng bất sinch bất tử của ngoài hành tinh vạn vật thiên nhiên cơ mà trường hợp con người nỗ lực tu luyện thì đã có thể thừa thoát khỏi sự tuần trả của thiên nhiên để hội nhập vào mẫu vĩnh cửu của dải ngân hà.

Chúng ta không nên tất cả thái độ nhỏng bé bạn mà lại thi nhân Trung-quốc Trần Tử-ngang 陳子昂 (659-700) miêu tả trong bài xích thơ Đăng U-châu Đài Ca 登幽州臺 歌:

前不見古人,後不見來者.念天地之悠悠,獨愴然而涕下.

Tiền bất loài kiến cổ nhân,Hậu bất loài kiến lai mang.Niệm thiên địa bỏ ra du du,Độc thương nhiên nhi chũm hạ.

Trần-trọng-San đang dịch bài xích thơ này sang thơ Việt ngữ, theo thể tuy vậy thất lục chén, nhan đề Bài Ca Lên Đài U-châu.

Ngoảnh lại trước: bạn xưa vắng tanh vẻ;Trông về sau: quạnh vắng quẽ người sau.Ngẫm tốt trời đất vĩnh viễn,Mình ta rơi phân tử lệ sầu đựng chan.

Nói bí quyết không giống, bé bạn phải biết gạt quăng quật sự rõ ràng ngoại giới với nội giới, cái ta với dải ngân hà, phải biết cảm thông cùng với vũ trụ vạn vật thiên nhiên, tức là rước loại đoản sinc của mình hòa với chiếc vĩnh cửu của thiên hà thiên nhiên, lấy chiếc viên hạn của chính mình nhtràn lên chiếc bát ngát bao la, vô hạn vô bờ của ngoài trái đất vạn vật thiên nhiên. Được như thế thì đâu còn sống mái, quá khứ, vị lai nữa nhưng bắt buộc âu sầu mang lại đầy đủ gì vẫn qua đi, thiếu tính, cũng giống như đề nghị thấp thỏm cho việc gì vẫn tới, lo mang lại dòng già đổ bên trên đầu mình, lo cho xuân tàn hoa rụng, bởi vì trong dòng tiêu điều của xuân tàn hoa rụng đó đã bao gồm một cành mai hé nnghỉ ngơi có tác dụng phấn kích người rồi. Vì thay chúng ta chỉ nên quan tâm cho dòng hiện hữu của dải ngân hà trường thọ, thường xuyên hằng, vô tdiệt vô phổ biến thôi. Được những điều đó thì bọn họ vẫn thấy phần đông sự sinh hoạt bên trên trần thế này chỉ cần huyễn ảo, mộng tưởng, ko xứng đáng mang đến chúng ta phải bịn rịn nữa.

III.- Lời Kệ của Tnhân từ Sư Giác-hải

Quan niệm cuộc sống là huyễn ảo một lần tiếp nữa lại được đề cập đến trong bài xích kệ của thiền sư Giác-hải (sống khoảng vào cuối thế kỷ thứ 11, vào đầu thế kỷ lắp thêm 12).

春來花蝶善知時,花蝶應須共應期.花蝶本來皆是幻,莫須花蝶向心持.

Xuân lai hoa điệp thiện tri thì,Hoa điệp ứng tu cùng ứng kỳ.Hoa điệp phiên bản lai giai thị huyễn,Mạc tu hoa điệp phía trung tâm trì.

Ngô Tất Tố sẽ dịch quý phái thơ Việt ngữ nhỏng sau:

Xuân sang hoa bướm khéo quen thuộc thì,Bướm lượn hoa cười cợt vẫn đúng kỳ.Nên biết bướm hoa số đông huyền ảo,Thây hoa khoác bướm, để lòng chi.

Người dịch thứ nhì là Lê-mạnh-Thát:

Xuân cho bướm hoa khéo biết thì,Cần nhau hoa bướm biết nhau lúc.Bướm hoa vốn thảy rất nhiều lỗi huyễn,Chớ rước hoa bướm giữ lại lòng đưa ra.

Sự chết sống của nhỏ fan so với vũ trụ không khác gì hoa cùng bướm so với ngày xuân. Hoa cũng giống như bướm vốn quen biết thời hạn nên khi mùa xuân tới hoa vẫn nngơi nghỉ và bướm đang lượn cất cánh đúng kỳ hạn. Tuy nhiên, cái mà chúng ta Hotline là hoa, là bướm lại chỉ cần huyễn ảo nhưng thôi, chứ không là thực, cho nên vì vậy bọn họ không nên bận lòng mang lại bọn chúng làm cho đưa ra. Sự sống chết của bé bạn cũng vậy. Còn nghiệp duyên ổn thì con bạn còn sống; ví như hết, nhỏ người sẽ bị tiêu diệt. Sự sống mái của nhỏ tín đồ vì thế cũng chỉ nên chình ảnh huyễn ảo, đâu phải chỉ là thực tướng tá của vũ trụ! Vì vậy họ cũng chẳng phải thừa lo ngại, nhọc lòng về loại sinh sống giỏi cái chết của chính mình nữa.

Nói Kết luận, tía bài xích kệ của những thiền khô sư Chân-ko, Mãn-giác với Giác-hải mượn cảnh xuân nhằm gợi ý gần như bạn tìm kiếm được tuyến phố từ giải thoát phần đa khổ sở của bản thân vì chưng sự lầm tưởng chình ảnh cùng thực cũng như sự tách biệt bản thân với vũ trụ tạo ra. Con con đường từ giải bay đó là đề xuất coi đều sự vật dụng thông thường xung quanh mình với chính thân xác bản thân là huyễn ảo, nhằm khỏi thừa bận lòng đến sự sống mái, đến thân xác hủy hoại của mình, đến tinh thần phù du của cuộc đời tạm bợ cùng nlắp ngủi của con tín đồ, nhưng mà nhận định rằng đời bạn cô đơn, cô lập, bé bỏng nhỏ nhằm rồi xuất hiện bi lụy yếm thế; trái lại phải biết tham dự vào cuộc tuần hoàn của ngoài trái đất, biết hội nhập vào sự vĩnh cửu của trình từ bỏ vạn vật thiên nhiên.

Xem thêm: Thai Thuong Cam Ung Thien Zz, Thái Thượng Cảm Ứng Thiên Giảng Giải (128 Tập)

Chụ Thích:

(1)Nguyễn-Đăng-Thục, Tnhân hậu Học Việt Nam, Lá Bối, Sài-gòn, 1967, Xuân Thu, Los Alamitos, California, in lại (không ghi năm in lại), tr. 325.