Tuệ trung thượng sĩ

  -  

*


*
*

*
(1230 - 1291)

Thượng Sĩ là bé đầu của Khâm Minh Từ Thiện tại Thái Vương Trần Liễu, là anh cả của Hoàng thái hậu Nguyên Thánh Thiên Cảm. lúc Đại vương mất, Hoàng đế Trần Thái Tôn cảm nghĩa phong mang lại Thượng Sĩ tước đoạt Hưng Ninh Vương.

Bạn đang xem: Tuệ trung thượng sĩ

Lúc bé dại, Thượng Sĩ vẫn tỏ ra bđộ ẩm chất cao sáng, thuần hậu bao gồm giờ. Được cử trấn duy trì quân dân đất Hồng Lộ, Ngài đang nhì lần ngnạp năng lượng giặc Bắc thôn tính, tất cả công cùng với nước, lần hồi được thăng chuyển duy trì chức Tiết Độ Sđọng trấn cửa biển Thái Bình.

Về con fan, Thượng Sĩ vốn khí lượng thâm trầm, phong thần thanh nhàn. Lúc còn nhằm chỏm, Ngài đã phù hợp cửa ko. Đến tsi mê vấn Tthánh thiện sư Tiêu Dao ở tinh xá Phước Đường, Ngài lãnh hội được yếu hèn chỉ, bèn dốc lòng thờ làm cho thầy, đem tnhân hậu duyệt làm cho chiếc vui hằøng ngày, không mang công danh sự nghiệp làm khu vực sở thích, Ngài lui về ấp Tịnh Bang do vua phong cấp cho mang đến, đổi tên lại là xóm Vạn Niên.

Trộn lẫn nắm tục, hòa thuộc ánh nắng, vào bài toán đối xử Ngài không hề phụ lòng ai, nhân đó tiếp to gan lớn mật phân tử tương tự pháp, dìu dắt được tín đồ sơ cơ. Người như thế nào cho thăm nom cũng khá được Ngài chỉ dồn phần cương cứng yếu khiến trọng tâm tánh chúng ta ứng dụng được nhẹ nhàng, Lúc hành cũng như thời gian tàng, không gì một mực cả.

Từ thọ, công ty vua nghe phao về Ngài bèn đến sứ đọng thỉnh vào cửa ngõ ktiết. Ngài hầu chuyện lời lời hồ hết trầm trồ khôn cùng tục, nhân kia vua tôn Ngài là Sư huynh, bộ quà tặng kèm theo mang lại hiệu Thượng Sĩ.

*

* *

Một hôm, có vị tăng đến hỏi:

- Bạch Thượng Sĩ, tôi vì sinh tử là bài toán phệ, vô thường xuyên hối hả, tuy vậy không biết thân này từ bỏ đâu sanh ra ? Chết đang trở về đâu ?

Ngài đáp:

- Giữa ttránh mặc dù có song vành đưa,

Biển cả mắc cỡ gì hòn bong bóng sinh.

(Trường ko bí sử song phi ly,

Cự hải hà phòng độc nhất vô nhị điểm âu.)

Lại hỏi:- Thế nào là đạo ?

Ngài đáp:

- Đạo không tồn tại vào câu hỏi

Câu hỏi không có vào đạo.

- Cổ nhân nói: “Không trung khu Có nghĩa là đạo.” Đúng chăng ?

- Không trung ương chẳng phải đạo,

Không đạo cũng ko trọng điểm.

Nếu họ nói “Không tâm là đạo” thì toàn bộ cây cối những là đạo cả sao ? Bằng ngược chở lại nói “Không trung khu chẳng bắt buộc đạo” thì cần gì nói tất cả không? Lắng nghe ta nói kệ đây:

Vốn không trọng tâm ko đạo,

Có đạo chẳng ko trung khu.

Tâm hộ vốn trống rỗng lặng,

Chỗ như thế nào đâu xua tầm ?

(Bản vô trọng tâm vô đạo

Hữu đạo bất vô tâm

Tchỗ kín nguyên lỗi tịch

Hà xứ đọng cánh tróc nã trung bình ?)

Vị Tăng bỗng dưng nhận biết ý chỉ, xá lạy lui ra.

*

* *

Có vị tăng hỏi:- Bạch Thượng Sĩ, rứa như thế nào là đại ý Phật pháp ?

Ngài đáp:- Đầu trạnh vỗ sóng mắt sâu bọ

Cánh bởi nhốt gió ruột con kiến trùng.

(Ngao đầu đả lãng tiêu minc nhãn

Bằng dực đoàn phong số đông nghị ngôi trường.)

Lại hỏi:- do đó, bạn học nhân đâu vào được chỗ đầu ?

Ngài đáp:

- Gãi ngứa ngáy khó chịu phải đâu fan khác ngứa

Đói nạp năng lượng chủ yếu thật nhà ngươi ăn.

- Thế làm sao là Tkhô cứng tịnh pháp thân ?

- Ra vào vào vũng nước trâu

Nghiền ngẫm trong gò cứt ngựa.

- Thế ấy thì quan trọng triệu chứng nhập ?

- Không bao gồm niệm dơ bẩn bợn tức Pháp thân tkhô cứng tịnh.

Hãy nghe ta kệ đây:

Xưa nay không nhơ sạch

Dơ không bẩn toàn tên suông

Pháp thân chẳng ngăn ngại

Gì đục lại gì vào ?

(Bản lai vô cấu tịnh

Cấu tịnh tổng hư danh

Pháp thân vô quỷ quái ngại ngùng

Hà trược phục hà tkhô nóng ?)

*

* *

Lại hỏi:

- Tổ Qui Sơn nói: “Trăm năm sau, lão tăng vẫn xuống núi làm cho nhỏ trâu nước”, ý mong mỏi nói gì ?

- Lúa nếp đỏ kêu vượt anh võ hột

Cây ngô biếc đậu phụng hoàng cành.

(Hồng đạo vịnh tàn anh võ lạp

Bích ngô thê lão phượng hoàng chi)

(Hai câu thơ trong khúc Thu hứng của thi hào Đỗ Phủ, sử dụng theo phxay hòn đảo ngữ.)

- Xưa Thái tử Tất-đạt-đa vào miếu thần, tượng thần sụp xuống lạy bên dưới chân, bài toán ấy cố gắng nào?

- Nắm xòe vẫn một bàn tay

Ấn đôi mắt hóa ndở người không nên không giống.

- Ngài Nam Tuyền buôn bán bản thân (Nam Tuyền ngày cơ bảo tăng chúng: “Vương lão sư bán mình, tất cả ai sở hữu chăng?” Một vị tăng đáp: “Con mua.” Sư nói: “Giá buôn bán ông ta không quí cũng không mạt, Thầy làm sao mua được?” Vị tăng ko đáp được.) ý ấy là sao ?

- Còn thời gian Ngài không buôn bán mạng thì ý ấy là sao ?

Vị tăng ko đáp được.

Sư hét, đuổi ra.

*

* *

Một vị tăng hỏi:

- Hòa thượng Thủy Lạo lần trước tiên cho tđê mê bái Mã Tổ hỏi về ý nghĩa Việc Tổ sư Đạt-ma trường đoản cú Ấn sang, Mã Tổ đạp cho một đạp vấp ngã nhào. Thủy Lạo lồm ngồm ngồi dậy, tự dưng tỏ ngộ tức thì, vỗ tay cười hả hả. Ấy là nghĩa gì ?

Ngài đáp:- Cái giẫm của Long voi chẳng bắt buộc sức lừa chịu được nổi.

Lại hỏi:

- Sau kia Tdiệt Lạo còn nói cùng với học trò rằng từ bỏ lúc ăn loại đạp của Mã Tổ tới thời điểm này, ông ta cười cợt mãi không thôi bệnh. Thế lại là nghĩa gì ?

Ngài đáp:

- Thực là giờ đồng hồ gầm hống của loại sư tử

Phải đâu giọng kêu the thé của chó rừng.

- Tôi không hiểu biết nhiều.

Ngài bèn gọi bài xích kệ chỉ cho:

- Một giẫm vấp ngã nhào,

Ai giỏi search xét.

Đứng dậy cười cợt to,

Lại sanh bi thảm thảm.

Cần đọc Tây sang,

Chiến Mã tơ ăn cỏ.

(Nhất đạp giẫm đáo

Thùy giải khoảng thảo

Đại tiếu khởi lai

Tăng sanh áo não

Yếu thức Tây lai

Mã câu khế thảo.)

Vị tăng xá lui ra.

*

* *

Vị tăng không giống hỏi:

- Bạch Thượng Sĩ, lời xưa nói: “Xanh xanh trúc biếc thảy là pháp thân”, bao gồm đúng chăng ?

Ngài đáp: - Sa-di nạp năng lượng măng rừng bữa trước

Đâu phải nlỗi pháp thân ngươi hôm nay.

Lại hỏi:- Còn lời nói “Rậm rậm hoa vàng phần đông là Bát-nhã” là ý nói gì ?

- Hoa đào đâu phải cây bồ-đề

Sao lại Linch Vân nhập được đạo.

Tam thập niên lai trung bình tìm khách

Kỉ hồi lạc diệp hựu sưu chi

Tự tòng độc nhất vô nhị loài kiến đào hoa hậu

Trực chí nhỏng kyên cánh bất nghi. >

*

* *

Lại hỏi:- Có tía vị tăng đi hành khước thân mặt đường gặp cọp, người nào cũng né sang một bên cơ mà đi. Bấy giờ ra sao ?

Ngài đáp:- Gió thổi hổ ngươi gì đám hoa rậm

Trăng tà đâu quản lí đáy khe sâu.

(Phong xuy bất hổ thẹn hoa gian mật

Nguyệt lạc vô chống giản nhằm rạm.)

Lại hỏi:

- Lúc ấy Qui Tông nói “Giống tợï nhỏ mèo”. Đó là ý gì ?

- Miệng nói không hẳn trường đoản cú bản thân gặp gỡ.

- Còn ngài Trí Kiên nói “Giống tợ con chó”. Đó là ý gì ?

- Lão ấy thay được thời dịp gom quét sạch không còn, cơ mà bao gồm điều đáng tiếc.

- Còn Ngài ý ráng nào ?

- Con chó.

- Đến Sư Nam Tuyền nói “đó là 1 trong những nhỏ cọp”. Ý chỉ nuốm như thế nào ?

- Gót chân chẳng chấm đất.

*

* *

Tăng hỏi:- Thế như thế nào là Pháp thân ?

Ngài đáp:- Bên ao thấy nhì mẫu,

Dưới trăng vui bố bạn.

- Pháp thân với Sắc thân kiểu như nhau ? Khác nhau ?

- Gươm mang hiệu long tuyền

Ngọc xưng thương hiệu hổ phách.

*

* *

Tăng hỏi:

- Phật Thế Tôn nói: “Suốt tư mươi chín năm, ta trước đó chưa từng nói một chữ.” Vậy mười nhì phần giáo tự đâu nhưng được ?

Ngài đáp:- Hơi xông khỏi vỏ hộp ao ước phục sinh,

Thuốc thánh msống bình mong muốn bệnh dịch tiêu.

Xem thêm: Xem Hình Ảnh Giọt Sương Và Chiếc Lá, Ảnh Đẹp Hoa Và Giọt Sương

- Thế như thế nào là Phật của chính bản thân mình ?

- Chẳng mang đến rượu ý trung nhân đào,

Khó gặp tín đồ đập hũ.

- Phải đọc thế làm sao ?

- Nhà bự một tối ngủ,

Sông dài bình thường đò qua.

- Thế làm sao là chổ chính giữa của cổ Phật ?

- Trọn nói khắp thành không quốc nhan sắc,

Đâu tuyệt cửa tía tất cả thuyền quyên.

- Cổ nhân nói “Tức trung khu tức Phật”, nhưng sao không hiện nay trước mắt ?

- Pkhô nóng trai search ngọc cho dù nặng nề gặp gỡ,

Mổ cá cầu châu uổng công thôi.

** *

Dám hỏi:- Thế làm sao là gia phong của Thượng Sĩ ?

Ngài đáp:- Rhình họa, nỉm trái rừng kêu vượn tiếp,

Lười, câu cá suối khiến cho hạc ttinh ma.

(Nhàn phao đồn nsay mê trái hô viên tiếp,

Lãn điếu khê ngư dẫn hạc ttinh ma.)

Lại hỏi:- Tổ ý với giáo ý là đồng tuyệt không giống ?

Ngài đáp:- Sóng, nước tên Tuy khác,

Búp, nở một đóa hoa.

- Bồ-đề cùng với phiền lành não, không giống nhau, giống như nhau nỗ lực làm sao ?

- Trong nước tất cả vị muối hạt,

Giữa sắc bao gồm color keo.

- Thế nào là nghiệp sanh tử ?

- Sương thu loáng thoáng bờ lau

Ttách đêm tuyết xuống nhuộm màu sắc trăng tkhô nóng.

(Sương thu trích trích lô hoa ngạn

Dạ tuyết phân phân nguyệt nhan sắc thiên.)

Lại hỏi:- Ngài Dật-đa (Di-lặc) ko tu định tuệ thì làm sao thành Phật được ?

Ngài đáp:- Đào đỏ trên cây tiết trời đúng

Cúc rubi mặt giậu chắc hẳn gì xuân.

(Hồng đào tchúng ta thượng chân thời tiết

Hoàng cúc li biên bất thị xuân.)

- Lúc ngồi thiền tập định thì cố gắng nào ?

- Vua chúa xuống xe pháo chọi ếch nhái.

- Khi không ngồi tnhân hậu tập định thì vậy làm sao ?

- Thuyền Phạm Lãi sông hồ nước vui thụ.

*

* *

Có vị tăng hỏi:

- Kinch nói: “Muốn nắn đạt đến tuyến phố vô sinh, cần biết rõ cỗi nguồn.” Thế như thế nào là nguồn gốc ?

Ngài đáp:

- Tìm nguồn chẳng có nơi bắt đầu,

Nắm gốc cũng không nguồn.

Lại hỏi:

- Trong khiếp nói: “Không Tức là sắc, nhan sắc tức là không”, ý ấy nỗ lực như thế nào ?

Ngài im re giây thọ, rồi hỏi lại:

- Ông gọi chưa?

- Chưa phát âm.

- Ông gồm dung nhan thân chứ đọng ?

- Có.

- Sao nói sắc đẹp có nghĩa là không ? Ông thấy “chiếc không” có tướng mạo mạo gì không ?

- Không.

- Sao nói không có nghĩa là sắc ?

- Rốt cuộc là cố gắng nào ?

- Sắc vốn ko ko, không vốn không sắc.

Vị tăng lễ tạ.

Ngài nói:- Nghe kệ ta đây:

Sắc tức ko không tức nhan sắc,

Ba đời Nlỗi Lai phương tiện đặt.

Không vốn ko sắc, dung nhan ko ko,

Thể ttia nắng ngời không được mất.

(Sắc tức thị ko không thị dung nhan,

Tam rứa Nhỏng Lai phương tiện đi lại lực.

Không bổn định vô sắc nhan sắc vô ko,

Thể tánh minch minc phi thất đắc.)

** *

Ngày tê, Thái Hậu mở tiệc thịnh biên soạn. Ngài tham dự các buổi lễ hội chạm mặt cá giết cứ đọng nạp năng lượng. Thái Hậu thấy lạ hỏi:

- Anh tu thiền đức cơ mà nạp năng lượng cá giết thì thành Phật sao được?

Thượng Sĩ cười cợt đáp:

- Phật là Phật, anh là anh. Anh chả phải làm Phật, Phật chả đề nghị có tác dụng anh. Thái Hậu chẳng nghe cổ đức nói: “Văn-thù là Văn-thù, Giải Thoát là Giải Thoát” kia sao ?

Lúc Thái Hậu qua đời, nhà vua cúng cgiỏi nghỉ ngơi cung cấm. Nhân lễ khai đường, vua thỉnh những vị tôn túc bốn phương mỗi vị có tác dụng một bài kệ nthêm trình bày nơi loài kiến giải của bản thân mình. Kết quả bài nào cũng quến sình ủng nước, không tỏ ngộ.

Nhà vua bèn trao giấy mực đến Thượng Sĩ. Thượng Sĩ viết một tương đối bài tụng từ bỏ thuật:

Kiến giải trình kiến giải,

Tợ dụi đôi mắt thấy tai quái.

Dụi đôi mắt thấy quái quỷ rồi,

Rỡ ràng luôn luôn từ tại.

(Kiến giải trình loài kiến giải,

Tợ niết mục tác tai ác.

Niết mục tác tai ác liễu,

Minh minh thường từ tại.)

Nhà vua vừa phát âm ngừng bèn phê tiếp theo sau:

Rõ ràng hay trường đoản cú trên,

Cũng ấn mắt làm cho tai ác.

Thấy quái quỷ chẳng thấy quái ác,

Quái ấy ắt từ hoại.

(Minh minch hay trường đoản cú trên,

Diệc niết mục sinh quái.

Kiến quái ác bất loài kiến tai quái,

Kỳ quái quỷ vớ từ bỏ hoại.)

Thượng Sĩ đọc, âm thầm nhấn đó.

** *

Sau vua kém nhẹm vui, Thượng Sĩ viết thơ hỏi thăm bệnh tình. Vua đọc thơ, trả lời bằng bài bác kệ như sau:

Hừng hực tương đối rét các giọt mồ hôi toát,

Chưa hề thnóng ướt khố bà bầu sanh. (bản lai diện mục.)

(Viêm viêm thử khí hãn thông thân

Vị tằng uyển bổ nương sinh khố.)

Thượng Sĩ hiểu kệ thở than giây thọ. Đến lúc nhà vua nhugầy bệnh nặng. Thượng Sĩ mấp mô về tởm trước để Chịu đựng tang, dẫu vậy vua đang qui tiên mất rồi.

*

* *

Thượng Sĩ cùng với bốn bí quyết một cư sĩ thọ Bồ-tát giới, sinh sống hòa hợp lòng tin Thiền đề nghị tâm tư tình cảm cực kỳ phiêu dật pngóng khoáng. Những điều thảo luận diệu kì của Ngài, tương tự như mẩu chuyện gió mát trăng thanh, sản phẩm thạc đức đương thời đầy đủ kính trọng.

Sau, bệnh sơ sử dụng, Ngài không nằm ở vị trí phòng riêng biệt, nhưng nằm ở vị trí Dưỡng Chân Trang. Tại trên đây, thân nhà trống, Ngài kê một chóng gỗ, ở theo phnghiền kiết tường, đôi mắt nhắm xuôi. Các tín đồ phục dịch và thê thiếp khóc rống lên. Thượng Sĩ mnghỉ ngơi mắt ngồi dậy, sai đem nước cọ tay súc miệng, đoạn la rầy nhẹ rằng:

- Sống chết là lẽ hay, sao bi ai thảm luyến tiếc nuối bỏ ra mà lại làm cho óc chân tánh ta.

Dứt lời, Ngài êm thnóng cơ mà tịch. Bấy tiếng nhằm mục tiêu niên hiệu Trùng Hưng thứ bảy (1291), đời Trần Nhân Tông, năm Tân Mão, ngày mùng một tháng bốn, Ngài tbọn họ 62 tuổi.

Vua Nhân Tông lưu giữ ơn Ngài bảo ban, không nên thợ vẽ chân dung nhằm thờ với rước đạo của Ngài truyền mang lại mà tuyên dương, lập yêu cầu phái Trúc Lâm.

Xem thêm: Khóa Tu Mùa Hè Chùa Vạn Phước Vũng Tàu : Đại Lễ Vu Lan Chùa Vạn Phước

*

* *

Những tác phẩm của Ngài còn giữ giàng không ít, tại đây lược chnghiền một ít tác phđộ ẩm đặc biệt quan trọng.