CÓ NÊN TIN VÀO BÓI TOÁN KHÔNG

  -  

Dưới góc độ khoa học và tư duy lý tính, tử vi và bói toán chỉ nhằm tác động vào trạng thái tâm lý gọi chung là sự xác nhận chủ quan (subjective validation). Không nên tin vào bói toán, tử vi là bởi vì sự ngộ nhận, đánh lừa nằm ở bộ não của chính chúng ta.

Bạn đang xem: Có nên tin vào bói toán không

Chúng ta vẫn thường nghĩ rằng ta sẽ bãi bỏ hay nghi ngờ những nhận định chung chung, không có luận điểm rõ ràng. Nhưng thực tế thì nhiều người trong số chúng ta lại đi tin vào tử vi, bói toán. Nói chẳng xa đâu, bạn có hay đọc những bài viết dự đoán về một tuần sắp tới của cung hoàng đạo? hay là bạn tin vào thần số học? bài ta-rốt chẳng hạn? Hay cao cấp hơn là bói chỉ tay, tướng số với một thầy xem tử vi được nức lòng tín đồ?

*
*
*
*
*
*

Một trong những blogger nổi danh của Mỹ là David Mcraney – người sáng lập nên trang blog và tác giả của cuốn sách “Bạn không thông minh lắm đâu”, cũng đã đưa một dẫn chứng cụ thể về trạng thái tâm lý xác nhận chủ quan này. Dẫn chứng được đưa ra là trường hợp của nhà tâm lý học Ray Hyman – người đã phát minh ra một kỹ thuật gọi là đọc nguội (cold reading). Ray Hyman là một người dành ra cả cuộc đời để nghiên cứu về nghệ thuật lừa đảo. Trước khi thực nghiệm khoa học, ông là một ảo thuật gia, sau đó trở thành một người chuyên xem chỉ tay bói toán khi nhận ra rằng việc xem chỉ tay sẽ giúp ông kiếm nhiều tiền hơn là trình diễn ảo thuật.

Xem thêm: Vợ Chồng Sau Khi Cãi Nhau Nên Làm Gì? Vợ ChồNg Cãi Nhau SuốT Ngày

Ray Hyman hành nghề rất lâu, và luôn thuyết phục được người nghe tin vào những gì mình nói. Dĩ nhiên, với “chiến tích” của mình, ông bắt đầu chịu sự ảnh hưởng của sự xác nhận chủ quan và thực sự tin rằng mình là một thầy bói toán có khả năng ngoại cảm siêu cấp. Khi học đại học, một nhà tâm thần học khác là Stanley Jaks đã thách đố Ray Hyman rằng khi xem chỉ tay cho khách hàng của ông, hãy nói ngược lại những gì mà ông xem được và tự đánh giá hành vi của khách hàng. Kết quả là tất cả khách hàng của ông vẫn tin vào những nhận định của Hyman nói (có thể là vì danh tiếng lẫy lừng của ông vào lúc này). Nhiều người trong số họ còn tụng ngợi nhiều hơn.

Xem thêm: Tiểu Sử Thầy Thích Tâm Nguyên Tiểu Sử, Tiểu Sử Thích Chân Quang, Thích Pháp Hòa

Đến lúc này, Ray Hyman nhận ra rằng điều ông nói ra sẽ không quan trọng bằng cách mà ông nói. Nếu màn biểu diễn của ông thuyết phục thì người nghe sẽ tin, bởi đó là nhiệm vụ của họ, khi họ tự đánh lừa nhận thức của mình và để sự xác nhận chủ quan tự phân tích và tiếp nhận thông tin theo tính cá nhân hóa, theo đúng như hiệu ứng tâm lý Forer vậy.