1 NHÀ TRUYỀN GIÁO NGƯỜI BỒ ĐÀO NHA CÓ CÔNG TRONG SÁNG LẬP CHỮ QUỐC NGỮ

  -  

Lâu nay, những người yêu tiếng Việt bình thường cùng một số tài liệu khi nói đến chữ quốc ngữ thường đến rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: 1 nhà truyền giáo người bồ đào nha có công trong sáng lập chữ quốc ngữ

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ lúc bập bẹ, bọn họ đã nói tiếng Việt, với hoàn toàn không có gì khó khăn. Nhưng "tiếng Việt nặng nề quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không tồn tại "thì", không tồn tại phân tách động từ, không có tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì có gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt cạnh tranh ở chỗ phát âm (nghe cùng nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng Trong những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Lúc đọc, người Việt không cần phải cố gắng đổi tiếng nhưng vẫn khiến cho một tiếng ấy gồm nhiều nghĩa không giống nhau, bởi bởi họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy thuộc vào cường độ cùng nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ Quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" cơ mà người Việt họ ko bao giờ để ý. Chỉ cần núm đổi chút xíu khẩu âm và không nuốm đổi khẩu hình thì những chữ "ca, cà, cá, cả" mang nghĩa khác nhau một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, những giáo sĩ thừa không đúng Dòng Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một vào những nơi họ đến ban đầu chính là Trung Quốc, nơi nhưng mà trước đó vài thế kỷ, Mateo Polo, thương gia người Ý, đã đến cùng có về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng Tên là một chiếc tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của mẫu này đều bao gồm trình độ tiến sĩ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời mẫu.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên khi đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp cực nhọc khăn vào việc truyền đạo. Do là những trí thức bao gồm trình độ cao, họ hối hả học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không chỉ nói là đủ, mà cần phải có gớm sách để những bé cừu tất cả thể học, đọc theo cùng truyền lại. Bởi không tồn tại giáo sĩ, thầy giảng như thế nào bao gồm thể nỗ lực thế ghê sách. Mà chữ tượng hình thì rất nặng nề học, với mất rất nhiều thời gian để học mới gồm thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại gớm sách nước quanh đó.

Mặt không giống, việc truyền đạo Thiên Chúa vào các nước này (trong đó bao gồm nước ta) vào thời điểm ấy ko phải dịp làm sao cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, vày tùy thuộc vào sự vui buồn của quan liêu quân địa phương, tùy thuộc vào tình trạng thiết yếu sự yên ả hay loạn lạc của quốc gia mà các giáo sĩ Dòng Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Xem thêm: Tượng Phật Di Lặc - Câu Chuyện Về Đức Phật

Để tất cả thể truyền lại ghê sách một bí quyết tốt hơn, các giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Và họ đã làm cho việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc với Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc Dòng Tên đã đến Hội An. Họ dùng tiếng Hán và Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Tkhô nóng Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất nhanh hao tiếng Việt cùng trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để bao gồm thể truyền lại gớm sách đạo giáo của đạo Thiên Chúa, Pina cùng một số giáo sĩ khác đã gồm tởm nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Song bởi vì phải trải sang 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của Nước Trung Hoa rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt có chữ riêng rẽ của mình hay không. Song các triều đại của người Việt về sau đều dùng chữ Hán trong số văn bản thiết yếu thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng sủa chế" ra thứ chữ Việt bằng phương pháp mượn chữ Hán mà lại viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán nặng nề một thì chữ Nôm nặng nề mười. Bởi phải biết với giỏi chữ Hán mới tất cả thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn có thể học được, viết được nhưng ko thể phổ biến rộng được. Chính bởi vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, nhưng mà ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesteo de Pina, Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta ba năm từ 1615 đến 1618. Còn bố giáo sĩ còn lại đều đến Đàng Trong năm 1624 và đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesteo de Pimãng cầu.

Xem thêm: Những Bản Nhạc Thiền Trường Sinh Học Dưỡng Sinh, Hay Nhất ⋆ Chaytruong

Tuy nhiên, trong số này, chỉ gồm giáo sĩ Đắc Lộ mang lại in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La yêu cầu được dân Việt cho rằng "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.